|
|
Łowicz
..powrót
Nad mazowiecką
doliną rzeki Bzury, między Sochaczewem, Kutnem i Rawą Mazowiecką,
miedzy Łowiczem i Skierniewicami rozciągają się malownicze ziemie
dawnego Księstwa Łowickiego. Od XII wieku były one w posiadaniu
arcybiskupów gnieźnieńskich, stąd zamiennie mieszkańców określać
można: Księżacy bądź Łowiczanie. Wyróżnia ich, spośród innych
większa zamożność i bogata kultura. Wyróżnia ich także strój, który
(obok krakowskiego) rozpoznawalny jest nie tylko w Polsce ale i na
świecie. Jest on jedyny w swoim rodzaju i niepowtarzalny. Wykonany
z barwnych pasiaków utkanych z owczej wełny, ozdobionej przepięknymi
haftami. Strój łowicki, a szczególnie damski zdumiewa nie tylko
pięknem ale i ciężarem. Razem z bielizną waży kilkanaście
kilogramów.
W przeciągu wieków, pod wpływem warunków historycznych i
ekonomicznych strój ten przechodził bardzo szybkie przeobrażenia, od
zabarwień prostych, poprzez odcienie czerwieni, zieleni do barw
pomarańczowych-żółtych i wreszcie do różnorodnej gamy kolorów.
Głównym elementem stroju damskiego były sukienki – wełniaki.
Stanowiły jedną całość wielobarwnej, suto marszczonej spódnicy,
szerokiej na 5 metrów, z aksamitnym, czarnym, haftowanym stanikiem.
Dodatkiem do łowickiej kiecki była zapaska, utrzymana w kolorystyce
spódnicy, podobnie marszczona. Łowiczanki czesały włosy z
przedziałkiem na środku na dwa warkocze chowane pod kwiecistą
chustką. Noszone przez nie koszule miały bogato haftowane szerokie
rękawy, otwarte bądź z mankietem. Na szyje zakładano grube czerwone
korale a na nogi wysokie, sznurowane buty.
Strój męski nie odbiegał charakterem od damskiego. Koszule z
szerokimi rękawami, zdobione haftem na stójce
i mankiecie były wkładane do pasiastych pomarańczowych spodni, z
odznaczającymi się cienkimi pionowymi pasami
w różnych kolorach. Kamizelę stanowił spencer z czarnego sukna z
chlapkami, obszyty taśmą zapięty na mosiężne guziki.
Charakter stroju, zwłaszcza waga miała duży wpływ na tempa tańców.
Łowickie oberki i polki, tak jak ich muzyka charakteryzują się
odmiennym stylem choreotechniki w stosunku do podobnego repertuaru
ościennych subregionów. Podobnie jak w innych częściach Mazowsza
tańcu towarzyszą krótkie, tworzone na poczekaniu i przed muzykantem
wyśpiewywane przyśpiewki. Ich teksty są dowcipne, stosowne do
sytuacji, często wykorzystują tzw. dośpiewki takie jak „A dana łoj
da dana” czy „Łoj łoj łody łoj tia dana”. Po każdej z przyśpiewek,
może jeszcze, na bardzo wysokim dźwięku, wystąpić zaśpiew „iiiiiiiiii
huhu, huhu, huhu!”. W skład typowej, XIX wiecznej kapeli łowickiej
wchodziły skrzypce i bęben. Później na stałe weszła harmonia polska
stając się z czasem prymem kapeli.
W Łowickiem spotykamy tańce rozpowszechnione na terenie całej
centralnej Polski. Oberka tańczy się gładko, równo, drobnymi
krokami, prawie na całych stopach wykonując co jakiś czas szybkie,
zamaszyste obroty. Podobnie tańczy się tu Polkę w obrotach
wykonywanych drobnymi krokami.
W Księstwie Łowickim tańczono także Kujawiaki. Choć w wyniku
stylizacji tańca ludowego wykonuje się je powszechnie w wolnym
tempie, to Łowiczanie tańczyli je w tempie właściwym dla Kujawiaka,
tzn. pomiędzy tempem polonezowym
a mazurkowym, jak również w tempie szybszym, ale nieco wolniejszym
od oberka, tańcząc tzw. Talarka.
Obecnie często w ramach tańców łowickich tańczony jest kujawiak z
oberkiem traktowany nie jako taniec regionalny lecz jako narodowy.
Takie wykonanie uszczupla jego autentyczności, ale ciekawie
urozmaica choreografię.
Opracowanie: Artur Kotwas
Bibliografia:
1. Dąbrowska G., W kręgu polskich tańców ludowych, Wyd. Ludowa
Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1979 r.
2. Dąbrowska G., Taniec w polskiej tradycji, Wyd. Muza, Warszawa
2006 r.
3. Kaźmierczak J., Pieśni, przyśpiewki ludowe i muzyka
instrumentalna w łowickich zespołach pieśni i tańca, Wyd. ŁOK,
Łowicz 2005 r.
..powrót
|
|
